Gwoździanka

ГВОЗДЯНКА (pol. ) – do 1945 r. wieś ukraińska w powiecie rzeszowskim. W 1939 r. liczyła 490 mieszkańców, w tym 300 Ukraińców, 190 Polaków [Kubijowycz, 112].

HISTORIA
„W kwietniu [1945 r.] nieznani sprawcy zabili w Gwoździance rzekomo aż 166 osób” [Pisuliński, 283]. Ilość ofiar jest przesadzona. Mordu dokonali najprawdopodobniej polscy sąsiedzi z Niebylca, powodowani chęcią zagrabienia majątku, który chcieli zabrać z sobą na Ukrainę mieszkańcy Gwoździanki (ucieczka przez następnymi mordami nastąpiła w maju 1945 r.). Relacje o mordzie prawie nie są znane. Do wyjątków należy relacja: M. Chomiak, Tragedia wsi Gwoździanka, w: Kyczerska Łemkowyna. Opowieść o Rusinach krośnieńskich, pod red. S. Dubiela-Dmytryszyna, Krosno s. 215-216.
Deportacja z 1947 r., znana jako akcja „Wisła”, nie miała we wsi miejsca.

KOMENTARZE

BIBLIOGRAFIA

DZIEDZICTWO UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ
Wyniki monitoringu z czerwca 2016 r.

CERKIEW
Świątynia pod wezwaniem św. Kosmy i Damiana, wzniesiona w 1625 r. [Szematyzm 1936, 78].



KAPLICZKI
Pierwsza kapliczka stoi przy drodze do wsi z Niebylca, po prawej stronie; druga też przy drodze, po prawej stronie, w obrębie sadyby; trzecia to kapliczka Dzindziów i na ich placu. Ta rodzina, jak powiedziała mieszkanka domu, nie wyjechali na Ukrainę w 1945 r. Został Iwan Dzindzio z żoną Heleną. Kiedyś kapliczka stałą przy starej drodze, która w tym miejscu skręcała ostro w dól, w koryto potoku. Ostatnia kapliczka, sfotografowana podczas remontu, stoi na przysiółku Ścieżki. Wg Janiny Leszczak, sołtyski, ma ponad 150 lat. Stoi na placu Ukraińca Petra Leszczaka. Skradziono z niej figurkę MB z drzewa lipowego ok. 1990 r. Według tej informatorki mordy na Ukraińcach w 1945 r. miały miejsce w całej wsi.


CMENTARZ
Nagrobki sprzed 1947 r. Przeważają nazwiska Redziniak, Czurczak i Leszczak.

Nagrobki po 1947 r.

KAPLICA cmentarna