Bircza

БІРЧА (pol. Birczaа) – do 1947 r. polsko-ukraińskie miasteczko w powiecie przemyskim. W 1939 r. liczyło 2290 mieszkańców, z czego 370 było Ukraińcami, 770 Polakami, a 1150 Żydami [Kubijowicz, 17].

HISTORIA
[w opracowaniu]

FOTOGRAFIE HISTORYCZNE
Cerkiew Soboru Preswiatoji Bohorodyci, budowana w latach 1924-1944, niedokończona, wg projektu Jewhena Nahirnego. Była to cerkiew w ukraińskim stylu neobizantyjskim (podobna stała w Hermanowicach, lecz państwo polskie zniszczyło ją w latach 50. XX w.). W 1945 r. zamknięta przez władze i przez nie wysadzona w powietrze w 1969 r.


Źródło: 100 cerkow nahirnych. Czastyna druha. Cerkwy Jewhena Nahirnoho, Lwiw 2015, s. 29, 129, 124.

Źródło: S. Hordynśkyj, Ukrajinski cerkwy w Polszczi, Romae 1969.

STAN ZABYTKÓW UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

CERKWISKO
W Birczy znajdują się dwa cerkwiska: stare i nowe. Stare znajduje się na pagórze przy zachodniej stronie rynku, dawny cmentarz przycerkiewny jest zupełnie niewidoczny, jak i fundamenty świątyni (zachowały się schody, które prowadzą na pagór, a nie do cerkwi). Nowe cerkwisko powstało po zburzeniu cerkwi w 1969 r. przez polskie władze gminne i wojskowe ( te ostatnie wydały zgodę na wysadzenie murowanej budowli w powietrze). W latach 80. pozostałości uprzątnięto i utworzono na miejsce cerkwi plac targowy, wyasfaltowany i zaopatrzony w toaletę.
[galerie do uzupełnienia]

CMENTARZ

Fotografie wykonano w sierpniu 2010 r.

Miejsce pochówku żołnierzy UPA

Miejsce pochówku (a następnie ekshumacji) żołnierzy UPA z 2. Przemyskiego Batalionu UPA, poległych podczas ataku na garnizon WP w Birczy w nocy z 5 na 6 stycznia 1946 r. – tzw. działka Laszkiewicza (od imienia jej właściciela). Miejsce to znajduje się po prawej stronie drogi wiodącej z Przemyśla, za zakrętem w Birczy w prawo, w dole, ok. 15 m od drogi. W 2011 r. przy drodze naprzeciw tego miejsca została postawiona kapliczka. Fotografie z czerwca 2011 r.