Mołodycz

МОЛОДИЧ (pol. Mołodycz) – do 1947 r. wieś ukraińsko-polska w powiecie jarosławskim. W 1939 r. zamieszkiwało ją 2050 osób, w tym 1210 Ukraińców, 825 Polaków, 15 Żydów [Kubijowycz, 29].


HISTORIA
Według schematyzmu greckokatolickiej eparchii przemyskiej z 1879 r. Mołodycz posiadał przysiółki Piskory, Staryna, Warcaby, Kaczmary, Puczyna, Zastawne, Ihnasze, Pały, Topskie, Kopań, Maczuhy [396].
[cd. w opracowaniu]

FOTOGRAFIE HISTORYCZNE

UPAMIĘTNIENIA ukraińskich ofiar z lat 1944-1947

ZABYTKI UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

Wyniki monitoringu wstępnego z 2004 r. i końcowego z 2012 r.

CERKIEW
Świątynia Narodzin MB zbudowana została w 1716 r. jako fundacja Mikołaja z Granowa Sieniawskiego. Od 1957 r. jako kościół parafii rzymskokatolickiej w Mołodyczu. „W czasie gruntownego remontu w latach 1969-1971 zmieniono jej bryłę” [Saładiak, 274]. Ingerencja w bryłę poszła bardzo daleko: zniesiono zostały m.in. banie. W następstwie działań nie będących w istocie remontem, a niszczeniem cerkwi poprzez likwidację wszelkich cech stanowiących różnicę kulturową, także wnętrze świątyni utraciło cechy wschodnie: pojawiła się boazeria pokrywająca całość ścian, na których zapewne znajdowały się dawne malowidła.
Remont z lat 2008-2010 utrwalił poprzednie zmiany podyktowane nietolerowaniem elementów innych niż rzymskokatolickie.
Zupełnie zapomniana została najnowsza cerkiew mołodycka. Jej budowa przedsięwzięta została albo w 1939 r., albo już w latach okupacji. Nowa cerkiew stawiana była około 20 metrów starej, w kierunku na Wolę Mołodycką. Budowę doprowadzono do pierwszego wieńca, jednak warunki okupacyjne nie pozwoliły na pokrycie dachem. Po deportacjach Ukraińców mury świątyni zostały rozebrane [informacja ustna z 06.05.2012 r.84-letniej Kateryny Wojtowycz, ur. w Mołodyczu]. Jej pozostałością są jednak widoczne gołym okiem około metrowe zagłębienia w terenie za obecną cerkwią w Mołodyczu.

PLEBANIA GRECKOKATOLICKA

KRZYŻ
Krzyż upamiętniający zniesienie pańszczyzny.
Stoi w dawnym centrum wsi, po lewej stronie drogi na nowy cmentarz.

KRZYŻE w Woli Mołodyckiej
Wola Mołodycka to istniejący także dziś przysiółek Mołodycza. Tuż nad rowem po prawej stronie drogi w kierunku północnym, przed ostatnim domem przed lasem stoi pierwszy krzyż. Drugi stoi w lesie, także po prawej stronie drogi, ok. 3 metry od pobocza.

CMENTARZ przycerkiewny
Pierwotnym cmentarz mołodycki był przycerkiewny, utworzony niebawem po budowie cerkwi i utworzeniu parafii greckokatolickiej. Funkcjonował do końca XIX w. Jego istnienie potwierdzają fotografie monumentalnych krzyży okalających cerkiew. Prawdopodobnie został zniszczony na przełomie lat 60-70 XX w., kiedy podjęta została zakończona sukcesem przebudowa bryły świątyni oraz usunięcie lub zakrycie polichromii wschodnich boazerią.
Zdjęcia przedstawiają jedyny – jednak być może najstarszy ze wszystkich zachowanych – nagrobek dawnego cmentarza przycerkiewnego stojący niegdyś na grobie Danyiła Maczuhy (um. 1895 r.). Jak pokazuje fotografie pierwsza, wykonana w 2004 r., stał on poza ogrodzeniem świątyni, nad drogą wiodąca do Woli Mołodyckiej. Obecnie, po zamianie ogrodzenia z siatki murkiem, jego wcześniejszy związek z miejscem pochówku został zerwany – nagrobek znalazł się w obrębie ogrodzenia, został też, być może tymczasowo, rozczłonkowany.

CMENTARZ parafialny
Wyniki monitoringu całościowego z 10 marca 2012 r.
Jak wskazuje porównanie z monitoringiem z 2004 r. (patrz: niżej), zmieniony został nagrobek na mogile
ks. Dmytry Borowca.

Wyniki monitoringu wstępnego z 2004 r.