Werchrata

ВЕРХРАТА (pol. Werchrata) – do 1947 r. wieś ukraińska w powiecie lubaczowskim. Według Wołodymyra Kubijowicza w 1939 jej ludność stanowiło: 3500 Ukraińców, 30 Polaków, 25 rzymskich katolików posługujących sie na co dzień językiem ukraińskim, 120 Żydów i 25 mieszkańców innej narodowości (razem 3700 osób) [Kubijowicz, 65].

HISTORIA

WIEK XIX
„Słownik GKP” podał m.in. następujące dane o wsi w drugiej połowie stulecia: „Główna część wsi leży w dolinie Raty, inne są rozrzucone. I tak na lewym brzegu Raty leżą: Majdan, Goraj, Mrzygłody, Monasterz, Górniki, Na Dehanach; na prawym brzegu Raty: Niedźwiedzia, Stawyszcze, Zawałyła; na prawym brzegu Dziewięcierza: Niemica, Łużki, Szupry, Haluszczakie, Nesterakie itp. Własność większa ma roli ornej 506, łąk i ogrodów 48, pastwisk 134, lasu 3344 morgów; własność mniejsza roli ornej 4356, łąk i ogrodów 229, pastwisk 205, lasu 137 m; W 1880 r. było 422 domy, 2372 mieszkańców gminie; 18 domów na obszarze dworskim, 124 mieszkańcy (2345 grekokatolików, 56 rzymskich katolików, 87 izraelitów, 8 innych wyznań; 2347 Rusinów, 13 Polaków, 121 Niemców)” [Słownik GKP, t. 9. s. 221].
WIEK XX
W okresie 25 – 31 maja 1947 r. Wojsko Polskie deportowało z Werchraty na Ziemie Zachodnie polski 645 obywateli polskich narodowości ukraińskiej [Misiło, 414].

FOTOGRAFIE WSPÓŁCZESNE
UWAGA: ponieważ Werchrata przed deportacjami liczyła prawie 10 przysiółków, chęć zaprezentowania przynajmniej części z nich wpływa na skomplikowany układ tej strony: po galeriach Cerkiew, Wnętrze cerkwi, Krzyże, Cmentarz przycerkiewny opisujących centrum dawnej Werchraty, następuje prezentacja materiałów poświęconych przysiółkowi Monasterz i Mrzygłody (inne w opracowaniu). Galeria Cmentarz parafialny w Werchracie usytuowana jest na końcu galerii prezentujących zdjęcia współczesne. Zdjęcia wykonano latem 2010 r., przysiółków Monasterz i Mrzygłody w kwietniu 2011 r.
CERKIEW


Wnętrze cerkwi

KRZYŻE przydrożne

CMENTARZ przycerkiewny

PRZYSIÓŁEK MONASTERZ
МАНАСТИР (pol. Monasterz) – jeden z kilkunastu przysiółków Werchraty, położony ok. 2 k. na północny-zachód od werchrackiego centrum. W Schematyźmie greckokatolickim z 1878 r. nazywany Werchy, czyli źródło, liczące [Schematyzm 1878, s. 315-316]. Monasterz w odróżnieniu od galerii obrazujących niżej przysiółek Mrzygłody przedstawiono tu w jednej wielkiej galerii, gdzie można zapoznać się z: 1. krajobrazem i pozostałościami po przysiółku, ruinami klasztoru wasyliańskiego z XVIII w., mogiłą żołnierzy UPA, kapliczką.

PRZYSIÓŁEK MRZYGŁODY
Panorama wsi

Krzyże przydrożne

Miejsce boju UPA z NKWD

Miejsce pochówku żołnierzy UPA

Dawne zabudowania

CMENTARZ parafialny w Werchracie