Koniusza

КОНЮША  (pol. Koniusza) – do 1947 r. wieś ukraińska w powiecie. W 1939 r. liczyła 320 mieszkańców, w tym 280 Ukraińców i 40 Polaków [Kubijowycz, 56].

HISTORIA

W sprawozdaniu z okręgu przemyskiego OUN za styczeń 1945 r. odnotowano bez podania daty, że w Koniuszy przez WP zniszczona została drużyna UPA oraz 2 pracownicy terenowi [Litopys UPA t. 34, 431]. Dnia 11 kwietnia 1946 r. we wsi miał miejsce 20-minutowy bój między plutonem UPA a oddziałem WP, w wyniku którego żołnierze UPA wycofali się do lasu, spłonęło 1 gospodarstwo we wsi [Litopys UPA t. 34, 481]. Od 14 do 18 kwietnia 1946 r.  WP przeprowadzało deportację w Koniuszy i okolicy, ale jej wyniki nie są znane [Litopys UPA t. 34, 485]. 18 kwietnia 1946 r. w Koniuszy WP zaskoczyło 8 strzelców UPA (prawdopodobnie z oddziału „Szturmowiec”-4). Prowadzili bój obronny, dopóki nie poległo 6 z nich, a 2 odniosło ciężkie ranny (jeden wkrótce zmarł) [Litopys UPA t. 32, 488], drugi był masakrowany na UBP w Przemyślu [tamże, 495]). Dnia 21 kwietnia 1946 WP złapało 1 chłopca z Koniuszy i odprowadziło do Przemyśla [Litopys UPA t. 34, 490].

W czasie akcji „Wisła” 28 pułk piechoty z 9 dywizji piechoty WP pod dowództwem płk. Wieliczki wygnał ze wsi 98 „obywateli” polskich narodowości ukraińskiej [Misiło 2013, 1046]. Wygnanie ze wsi na punkt zborny nastąpiło  28 kwietnia 1947 r., transport miał wyruszyć w dniu następnym; wieś pozostała pusta [Misiło 2013, 481]. 

Parafia

Na początku XX w. Koniusza należała do parafii greckokatolickiej w Kłokowicach dekanatu w Niżankowicach, liczyła 216 wiernych [Szematyzm na 1909, 273].

KOMENTARZE

A. Saładiak, a także S. Kryciński błędnie podali klasyfikację obiektu sakralnego  jako cerkwi oraz jej wezwanie jako Narodzenia MB [Saładiak 1993, 205; Kryciński 2007, 242].

Brak danych o wygnaniu Ukraińców z lat 1944-1946 do Ukraińskiej SRR [Pisuliński 2009].

DZIEDZICTWO UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

Wyniki monitoringu z 2005 i 2012 r.

CERKIEW

Kaplica Złożenia Szaty Matki Bożej, z 1901 r. [Szematyzm na 1909, 273]. Obecnie obiekt funkcjonuje jako kościół łaciński pw. św. Izydora. 

Fotografie z 2005 r.

Fotografie Olgi Solarz, 2012 r., 

DZWONNICA

CMENTARZ

Fotografie z 2005 r.

Fotografie Olgi Solarz, 2012.

BIBLIOGRAFIA