Jawornik Ruski

ЯВІРНИК РУСЬКИЙ (pol. Jawornik Ruski) – do 1947 r. wieś ukraińska w powiecie . W 1939 r. liczyła mieszkańców:  Ukraińców, Polaków, ukraińskojęzycznych rzymskich katolików, Żydów [Kubijowycz, ].

DOKUMENTY

Fragment wspomnień Josyfa Baka o mordzie żołnierzy Wojska Polskiego na Ukraińcach w Jaworniku Ruskim

            […] Wtedy [w czasie okupacji – B.H.] znajdował się w Jaworniku Ruskim posterunek ukraińskiej policji pomocniczej. Właśnie on stał się obiektem napadu w dniu 24 kwietnia 1944 r. zorganizowanej bandy polskiej, w wyniku czego spalony został posterunek, rany odniosło 3 policjantów, zginęło 3 gospodarzy, spłonęły 5 domów. Tą akcją Polacy jakby zapoczątkowali całą serię późniejszych napadów na Jawornik Ruski wraz z przysiółkami. Zginęło w nich ogółem koło 40 mieszkańców. Do 1947 r. Jawornik Ruski został w 95 procentach spalony. Oprócz cerkwi ocalał budynek „Proświty”, gdzie obecnie znajduje się sklep wiejski. Na szczególną uwagę zasługuje tragiczne wydarzenie z 16 lutego 1946 r. W wyniku napadu na Jawornik Ruski zezwierzęconych bandytów zostało zamordowanych 27 mieszkańców-Ukraińców. Byli to:

Bak Kateryna,

Bak Roman,

Bak Stepan,

Hawrylak Wołodymyr,

Hawrylak Jakiw,

Hałuszka Ostap,

Duchniak Wołodymyr,

Korostyńska Anastazija,

Krysak Stepan,

Krymiński Mykoła,

Kucab Petro,

Łech Roman,

Łech Tadej,

Metyk Anna,

Metyk Stepan,

Mychno Sofija,

Nahirny Stepan,

Nyżnyk Petro,

Ołeniak Mykoła,

Paliwoda Paraskewija,

Paliwoda  Tymotej i

Teleśnicka Sofija z Paliwodów.

            Prawdopodobnie wszyscy pochowani zostali w mogile zbiorowej na cmentarzu ukraińskim koło cerkwi w Jaworniku Ruskim. […]

Źródło: J. Bak, Poruby – Huta – Jawirnyk Ruśkyj (do 1947 roku), „Ukrajinśkyj almanach” 1999, s. 242–243. Tłumaczenie z języka ukraińskiego.

HISTORIA

Po deportacji części mieszkańców Ukraińców do Ukraińskiej SRR w latach 1945–1946 Wojsko Polskie w 1947 r. w ramach deportacji o kryptonimie „Wisła” wygnało ze wsi na tzw. Ziemie Odzyskane  obywateli RP narodowości ukraińskiej [Akcja „Wisła” 2013, 10].

KOMENTARZE

DZIEDZICTWO UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

Wyniki monitoringu z 1999 i 2017 r.

CERKIEW

DZWONNICA

KAPLICZKA

Kapliczka na przysiółku Rybne.

CMENTARZ przy cerkwi

CMENTARZ

PLEBANIA

KOOPERATYWA

Miejsce posterunku Ukraińskiej Policji Pomocniczej

Miejsce ukrywania się Soroczaka i Płecznia

Miejsce boju między UPA i WP


BIBLIOGRAFIA