Piątkowa

ПЯТКОВА (pol. Piątkowa) – do 1947 r. wieś ukraińska w powiecie przemyskim. W 1939 r. liczyła 2750 mieszkańców: 2310 Ukraińców, 10 Polaków, 310 ukraińskojęzycznych rzymskich katolików, 120 Żydów [Kubijowycz, 1983 19].

HISTORIA

Brak danych ilościowych o deportacjach w latach 1944-1946 i w czasie akcji „Wisła” w 1947 roku.

DOKUMENTY

Fragment sprawozdania terenowego referenta OUN o mordach członków MO i bandy z polskiej wsi na 26 Ukraińcach w Piątkowej

[…] 17.2.1945 roku milicja z Borownicy była w Piątkowej. Zrabowali tam mieszkańców, spalili 2 domy i 4 stodoły oraz zabili 23 osoby. Jednej z nich wyjęli oczy, odcięli język, uszy i kazali jej tańczyć na drodze, potem ją zastrzelili. […]

24.2.1945 roku polska banda od Bachórca licząca 50 osób napadła na wieś Piątkową (Obaracz), zabijając 3 Ukraińców. […]

Źródło: AIPN Rz 072/1, t. 2, [Wisti z terenu, b.d.], k. 287.

Fragment sprawozdania terenowego nieznanego referenta OUN o mordzie uzbrojonych mężczyzn z polskiej wsi Tarnawka na 2 Ukraińcach z Piątkowej

17 IV 1945 r. o godzinie 15. […] 5 uzbrojonych Polaków z Tarnawki napadło na 2 gospodarzy-Ukraińców z Piątkowej, którzy wyjechali orać w pole. Polacy ci zabrali obydwu mężczyzn, zaprowadzili do lasu i tam zastrzelili, a byli to:

  1. Kril Mychajło, ur. w 1889 r.,
  2. Polaczok PAwło, ur. w 1870 r.

Źródło: AIPN Rz 072/1, t. 226, Wisti z terenu, k. 14.

Fragment aktu oskarżenia Polaków winnych mordów na Ukraińcach przygotowany przez członka administracji Okręgu I Kraju Zakerzońskiego „Sokoła”-„Bohdana”

[…] 7 sierpnia 1945 r. z Dylągowej przybyło 7 uzbrojonych mężczyzn ubranych w mundury polskie i niemieckie. Zamordowali Supa Teodora lat 45. […]

Źródło: Akt obwynuwaczennia polakiw pryczetnych do znyszczennia ukrajinciw, w: Polśko-ukrajinśki stosunky w 1942–1947 rr. u dokumentach OUN ta UPA, red. W. Wiatrowycz, t. 2, Lwiw 2011, s. 892. Tłumaczenie z języka ukraińskiego.

Fragment sprawozdania terenowego referenta SB OUN nadrejonu „Chłodny Jar” Wasyla Capiaka „Potapa” o mordzie  żołnierzy Wojska Polskiego na 5 Ukraińcach z Piątkowej

            […] 20 IX 1946 roku 150 żołnierzy WP przybyło od strony Tarnawki do Piątkowej. Obrabowawszy mieszkańców, odeszli do Żohatyna, a dwaj żołnierze zostali we wsi. W tym czasie bojowiec „Korcz” wszedł do wsi i napotkał pod domem z wojakiem WP. „Korcz” zapytał go, kim jest i o hasło. W odpowiedzi usłyszał: „Swoj”. „Korcz” puścił serię z PPSz i zabił wojaka na miejscu. Drugi Polak wybiegł z domu i zaalarmował odchodzące wojsko. Dowiedziawszy się o wydarzeniu WP zrobiło obławę na potoki, a gdy nikogo nie znaleźli, zamordowali 5 osób, zabrali 2 konie i spalili 23 zabudowania gospodarcze. […]

Postój, dnia 19 X 1946 roku                                                                        „Potap”

Oryginał. Maszynopis. AIPN Rz 072/1, t, 26, Wisti z terenu za misiać wereseń 1946 roku,

  1. 57.

WSPOMNIENIA

Relacja Eustachii Brehin (ur. 1936 r. w Piątkowej) o mordzie na mieszkańcach tej wsi w lutym 1945 r.
Podczas przesiedlenia miałam 9 lat. Zapamiętałam straszne przeżycia, gdy Polacy zabijali nas, Ukraińców, mordowali nas za nic. Bandyci polscy napadali na ukraińskie wsie, zabierali wszystko, co wpadło im w ręce, zostawiając ludzi gołych i bosych. Latem nocowaliśmy w lasach, a gdy nastała zima, w lesie na mrozie wytrzymać było już nie sposób. W lutym 1945 r. podczas napadu polskiej bandy na wioskę (zamordowali 32 niewinnych ludzi) zdawało się, że wykończą wszystkich. Latem znowu wszyscy w miarę możliwości uciekli do lasu, a banda szalała we wsi. Połowę wsi spalili, przyjechało wojsko polskie i zmusiło bandę do jej porzucenia. […]
Deportacji. Zachidni Zemli Ukrajiny kincia 30-ch – początku 50-ch rr. Dokumenty, materiały, spohady, t. 3: Spohady, Lwiw 2002, s. 103

KOMENTARZE

DZIEDZICTWO UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

CERKIEW

KAPLICZKA

KRZYŻE

CMENTARZ

Ogrodzenie cmentarne

ZABUDOWA

BIBLIOGRAFIA