Lubliniec Stary

СТАРИЙ ЛЮБЛИНЕЦЬ (pol. Lubliniec Stary) – przed 1947 r. wieś ukraińska w powiecie lubaczowskim. W 1939 r. zamieszkiwało ją 1580 osób: 1505 Ukraińców, 5 Polaków, 25 rzymskich katolików posługujących się językiem ukraińskim, 45 Żydów [Kubijowycz, 46].

DOKUMENTY
Fragment sprawozdania „Wisti z terenu” z 18 kwietnia 1945 r.
[…] marca 1945 r. Polska milicja i szturmówka (ok. 300 osób) obrabowały wsie Lubliniec Nowy i Stary, spaliły je (w ok. 80%) i zabiły 66 osób, w tym 4 kobiety. […]
Źródło: Wytiah iz „Wistej z terenu” pro antyukrajinśki akciji polakiw na Hrubesziwszczyni w berezni1945 r. w: Polśko-ukrajinśki stosunky w 1942–1947 rr. u dokumentach OUN ta UPA, red. W. Wiatrowycz, t. 2, Lwiw 2011, s. 860. Tłumaczenie z języka ukraińskiego.

grudzień 1945 r. [?], [m.p.] – Fragment sprawozdania referenta politycznego  rejonu II w Okręgu II Kraju Zakerzońskiego Mychajła Borysa „Żana” o mordach na Ukraińcach w Lublińcu Starym

[…] 10 października 1944 r. MO z posterunków w powiecie lubaczowskim przeprowadziło obławę na mężczyzn. Podczas obławy złapali 2 mężczyzn, a to: Biłęgo Stepana – lat 56 (sołtys), Rybałta Mychajła – lat 56, których zabrali z Lublińca Nowego do Rudy Różanieckiej i tam ich prawdopodobnie jeszcze tej samej nocy rozstrzelali.

[…]

23 marca 1945 r. WP, MO z powiatu lubaczowskiego oraz polska ludność cywilna z okolicznych wsi przeprowadzili akcję terrorystyczną na wsie Lubliniec Nowy i Stary. W czasie akcji na Lubliniec Stary zamordowane zostały następujące osoby:

  1. Ambris Wasyl – lat 35;
  2. Ambris Hryhorij – 35;
  3. Ambris Dmytro – 35;
  4. Artemowycz Iwan –  31;
  5. Bohucki Iwan – 43;
  6. Gach Mykoła – 47;
  7. Drizd Stepan – 15;
  8. Karłyk Dmytro  – 43;
  9. Karpyk Marija – 25;
  10.  Kowałyk Teodor – 45;
  11. Kozij Stepan – 50;
  12. Kołeha Iwan  – 47;
  13. Kołeha Mychajło – 35;
  14. Koczołat Anastazija – 45;
  15. Krupski Iwan – 47;
  16. Kuzyna Paraskewija – 35;
  17. Łebedowycz Andrij – 60;
  18. Łewkowycz Dmytro – 65;
  19. Mytko Jurij – 45;
  20. Owerko Marija – 30;
  21. Parstynak Iwan – 50;
  22. Typyło Wasyl – 36;
  23.  Chomyn Andrij – 20;
  24. Chomyn Kateryna – 13;
  25. Chomyn Mychajło – 33;
  26. Czorna Anna – 17;
  27. Szeremet Mychajło – 36.

[…]

17 kwietnia 1945 r. kilku żołnierzy WP kwaterujących we wsi Lubliniec Nowy przyjechało do wsi Lubliniec Stary terroryzować mieszkańców. Podczas rabunku i bicia ludzie narobili krzyku, po czym WP w Lublińcu Nowym zaczęło obstrzeliwać Lubliniec Stary i po wkroczeniu do wsi zapaliło część wsi, w wyniku czego spłonęły 42 gospodarstwa. Zamordowali także 4 osoby, m.in. Rybałt Annę – lat 24, którą chciał zgwałcić polski porucznik. Dziewczyna ta broniła się, co rozzłościło porucznika, który ją zastrzelił, a potem wrzucił do ognia.

W październiku 1945 r. WP zamordowało Harasyma Mychajła, który odwoził swoje dobro an stację, aby wyjechać do USRR. Po drodze spotkało go WP, odebrało majątek i konie, a jego samego zabiło. […]

15 listopada 1945 r. MO zamordowała wieśniaka Bohuckiego Iwana – lat 65.

22 listopada 1945 r. do wsi przyjechało WP w celu wysiedlania Ukraińców. Ludność zaczęła się rozbiegać i ukrywać gdzie kto mógł. Do uciekających otworzono ogień, zabijając:

  1. Harasym Mykoła;
  2. Markewycz Julija oraz ranili:
  3. Wankewycz Kateryna;
  4. Kuszczak Marija.

[…]

Razem: zamordowanych 42 [osoby], z czego 35 mężczyzn, 6 kobiet, 1 dziecko do lat 15 […].    

Źródło: Informacija pro ukrajinśki seła ta ich meszkanciw, szczo postradały w rezultati polśkych napadiw, w: Polśko-ukrajinśki stosunky w 1942–1947 rr. u dokumentach OUN ta UPA, red. W. Wiatrowycz, t. 2, Lwiw 2011, s. 933, 930–932. Tłumaczenie z języka ukraińskiego.

WSPOMNIENIA

Fragment wspomnień Stepana Kuszczaka o mordach na Ukraińcach w Lublińcu Starym dokonanym przez żołnierzy Wojska Polskiego

            […] Pacyfikacja wsi zastała mnie w domu. […] Sąsiadka uciekła, a tu już pali się nasz dom, żołnierze są blisko. Od naszego obejścia oddzielał mnie [od nich] jeszcze płot. „Jak zaczną łamać płot, to mnie znajdą” – pomyślałem. Jednak oni nie łamali płotu, obeszli go. Wybiega sąsiadka: „Ojca poprowadzili za stodołę!”. Wygrzebywałem się z dołu, ale ona mówi: „Siedź, bo cię tu zabiją! Przecież już lezą!”. […] We wsi ryk, pisk, trzask ognia! Zaczęło się jednak uspokajać. Wylazłem z dołu. Idę, patrzę: tam leży trup, tam trup, wszędzie dym, dzieci leżą na ojcach, płaczą. […]

            I nic, Polacy narobili trupów, narabowali i się wycofali, tylko na drzewach poprzybijali kartki ze słowami, że jak za trzy dni wieś nie zostanie wysiedlona, to będzie poprawka. […]

Źródło: Spohad Stepana Kuszczaka narodżenoho 1924 roku w Lubłynci Staromu Lubacziwśkoho powitu, w: 1947 Propamiatna Knyha, pod red. B. Huka, Warszawa 1997, s. 385–386.

HISTORIA

DZIEDZICTWO UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

CERKIEW
Fotografie z 22 sierpnia 2010 r.

KRZYŻ PAŃSZCZYŹNIANY
Fotografie z 22 sierpnia 1010 r.


UPAMIĘTNIENIE ofiar pacyfikacji 1945 r.
Zgodnie ze wspomnieniami mieszkańców wsi w dniu 20 marca 1945 r., a według ksiąg parafialnych oraz raportu wojskowego w dniu 21 marca 1945 r. 2. Samodzielny Batalion Operacyjny Wojsk Wewnętrznych Rzeczpospolitej Polskiej pod dowództwem ppłk. Stanisława Szopińskiego przeprowadził pacyfikację Lublińca Starego. W jej wyniku zabitych zostało 43 mieszkańców wioski narodowości ukraińskiej. Upamiętnia ich mogiła na faktycznym miejscu pochówku zbiorowego we wschodniej części wiejskiego cmentarza wykonana przez jej dawnych mieszkańców, a zarazem rodziny ofiar na początku lat 90. XX w.
Fotografie z 22 sierpnia 2010 r.


UPAMIĘTNIENIE żołnierzy z okresu I i II wojny światowej
Fotografie z 22 sierpnia 2010 r.


CMENTARZ
Fotografie z 22 sierpnia 2010 r.