ІЗБИ (pol. Izby) – do 1947 r. wieś ukraińska w powiecie gorlickim. W 1939 r. według Wołodymyra Kubijowicza liczyła 720 mieszkańców: 680 Ukraińców, 30 Polaków stanowiących załogę straży granicznej, 10 Żydów [Kubijowycz, 24].

DOKUMENTY

1957 kwiecień 10, Gorlice – Sporządzony przez PUBP w Gorlicach wykaz Ukraińców, którzy po akcji „Wisła” wrócili z Ziem Zachodnich na Łemkowszczyznę  do początku kwietnia 1957 r.

Olesniewicz Aleksy, 03.57, Izby,  [przybył z:] Lubin, zezwolenia nie posiada

Oryginał, maszynopis. AIPN Rz 00377/4, t. 10, k. 77.

1958 lipiec 10, Warszawa – Fragment dokonanego przez MSW tłumaczenia na język polski listu Ołeksandra Kuryły z Krakowa do Mykoły Cyslaka w USA o stanie cerkwi w Izbach

 […] Niedawno byłem w Izbach, dokąd powróciły dwie rodziny łemkowskie. Przesyłam zdjęcia z Izb, z cerkwią prawosławną. Do niedawna urządzano tam zabawy, ale pewnego razu o godzinie 24 w miejscu, gdzie stał krzyż, zaczęło straszyć, ludzie się zlękli i pouciekali. Od tej pory cerkiew stoi pusta. Plebania, którą tak pięknie opisał Eronin Anonim jest zrujnowana. Cerkiew także zdewastowana. Zniknął piękny obraz Matki Bożej, który podarował cerkwi Pułaski. Gorzej, że do tego dach dziurawy i woda zalewa ołtarz. Ksiądz z Brunar nic nie robi. Nasi ludzie biedni tak, że nie mają pieniędzy, żeby naprawić. Powiedzcie to wszystko Fryćkiemu, bo on podajże pochodzi z Izb. Aż żal człowieka ogarnia, jak spojrzy, że nasze pamiątki i zabytki tak niszczeją.

Źródło: AIPN Kr 010/10307, k. 32.

TEKSTY ŹRÓDŁOWE

Nota o parochii greckokatolickiej z 1879 r.:

Ізбы (Izby) – парохія Церк. дер. св. Ев. Луки. Ктиторъ Его ц. к. Ап. Величество. Парохъ Михаилъ Жегестовскій р. 1816, рук. 1850, жен. Въ материнѣ число душ. руск 615 дочернѣй Бѣлична Церк. св. Арханг. Михаила 205 Повѣтъ Грибовъ, ур. пошт. Снѣтница Всего 820

Вѣнованье орного поля 106 морг. лукъ 11 морг. пасовискъ 34 морг. лѣса на опалъ 47 морг. Додатокъ до конгруы 174 зол. 19 кр. ведля рѣш. В. Намѣстнич. зъ дня 21. Марта 1874 ч. 11.989. Joannes de Małachowice Małachowski D. et S. S. Apost. gratia Episcopus Crac D. Sever. Universis et singulis quorum interest significamus: Quia devotionem Venerabilis Danielis Presbiteri in villa Izby comendatam habentes, ipsumq. ad benemerendum de Ecclesia Dei et Nobis elacriorem reddere volentes, eidem Molendinum cum omnibus et singulis illisq. attinentiis et pertinentiis, nullis penitus exceptis damvs, donamus et confirmamus quod eundem Vnblem Danielem ab usu et possesione hujusdi molendini non amovebimus; vitafuncto, si ipsius filius legitimus ad Presbyteratum praefatum idoneus repertus non fuerit, ex tunc ille, qui instituetur per nos ad hujusmodi Presbyteratum, Sumam ex taxatione aedificiorum per Commissarios Nros. facienda Successoribus ejusdem Danielis legitimis realiter persolvere teneatur, Daniel ejusque Successoros quotannis Censum in argento videlicet: duos florenos pro festoS. Martini dabit. In quorumfidem manupropria Subscriptas Sygillo Nro. muniri jussimus. Datum Kielcijs 20. Nov. A. 1682 Kontrakt między Janem Miedźwiedziem, i z drug’ej strony ojcem Danielem Izbiańskim Presbyterem IZBIAŃSKIM, iż tenże pomieniony Jan dał wodę puścić przez swój grunt, na młyn ojcu Danielowi Prezbyterowi Izbiańskiemu, gdyż za to dał ojciec Jzbiański siąg sukna białego, które wtenczas było po złotych 6, kopę owsa za złotych 12, aby na tem nie było żadnej turbacyi i zmianki. Przy ludziach wiarygodnych Jędrzej Niźnik z Tylicza, Jan Ciołka, Jan Duda. Jan Jastrzębski leśniczy jeneralny państwa Muszyńskiego. По пре-порученію польского бѣскупа Солтыка Краковского 1758 26. априля въ присутствіи Декана гр. кат. на реквизицію Szczawińskiego dziekana зъѣхали на люстрацію и верификацію всѣхъ правъ церкви въ Избахъ. Ksiądz dziekan powiedział że po swoim antecessorze księdzu Janie Ropskim przez najście zbójeckie, wszystkie dokumenta i życie odebrane zostały, co i ludzie pamiętni tego rabunku zeznają. Pokazał prezentę z 1732 12. Novembris w której in pacifica possesione wszystkie grunta używał, na którym pomiarku 6 gbełów posiać może. Rola Niedźwiedziowska zawsze była jest w użyniu ks. parocha, na której dziś 10 gbełów owsa posiać można Gdy była Generalna rewizya gruntów klucza Muszyńskiego przez p. Olszewskiego i Zakrzewskiego komisarzów od IMC. ks. biskupa Andrzeja Załuskiego wysłanych, wydany został dekret uwolnienia tych gruntów od powinności dworskich. Цѣла громада Избянска сваященнику ІОАННУ ЩАВНИСКОМУ znając klemencyę panów lustratorów od ks. Andrzeja Załuskiego biskup. krakowsk. delegowanych rolę uwolnioną od podatków i ciężarów we wsi Izbach najpodlejszą nazwaną Niedźwiedziowska, całą pustą potokami pozawożoną, zwysznej strony, pomienioną rolę puściliśmy czasy wiecznemi przewielebnemu ks. Janowi Szczawinskiemu dziekanowi Muszyńskiemu, Spiżkiemu; i potomkom jego naturalnym, który nam expensu łożonego o libertacyę starającym się, wrócił tynfów Nr. 179, długu cerkiewnego od dawnych dziedziców tej roli zaciągnionego, wrócił tynfów 23. I tym swojem expensem starał się J. X. W. bisk. Przemyskiego o licencyą burzenia starej Cerkwi, a stawienia i benedykowania nowej, i do expensów przy benedykcyi nas gromadę nie pociągał. Przeto czasy wiecznemi puszczamy tę rolę i z niej rękami własnemi podpisujemy się. Z tą jednak kondycyą, aby zaciągnionego mesznego od lat 25 plus minus na kop 35 i chleba rocznego plus minus 200 od nas nie wymagał. My grogromada wszystkie powinności oddawać obowiązu jemy się, tudzież pod tą kondycyą, aby inszemu któryby nie był z potomstwa jego, darować ani sprzedawęć i do gruntów poświętnych парохіялныхъ nie aplikował. Datum w Izbach 6. kw. 1759 (Petryk wójt i sołtys izbiański), Danko Śniatkowski, (Fecko Bryliński, Michał Plaskon, Andrzej Andrejczuk, (Jacko Moskwa, Ilko Kosiński, Jan Pauk, Danko Maciejowski, Petro Wanowski. Wasyl Michaleczkow, Paweł Duda Jurko Cymbałowski, Jacko Solanka Именемъ громады подписали.

Źródło: Схиматісмъ Всего Клира Руского-Католического Богом Спасаемой Епархіи Перемышльской на годъ отъ Рожд. Хр. 1879, Перемышль, s. 269–271.

Ten sam tekst z przetłumaczonymi przez AI fragmentami łacińskimi:

Вѣнованье орного поля 106 морг. лукъ 11 морг. пасовискъ 34 морг. лѣса на опалъ 47 морг. Додатокъ до конгруы 174 зол. 19 кр. ведля рѣш. В. Намѣстнич. зъ дня 21. Марта 1874 ч. 11.989. Joannes de Małachowice Małachowski D. et S. S. Apost. gratia Episcopus Crac D. Sever. Universis et singulis quorum interest significamus: [Jan z Małachowic Małachowski, z łaski Bożej i Stolicy Apostolskiej Biskup Krakowski, Książę Siewierski. Wszystkim i każdemu z osobna, kogo to dotyczy, oznajmiamy:] Quia devotionem Venerabilis Danielis Presbiteri in villa Izby comendatam habentes, ipsumq. ad benemerendum de Ecclesia Dei et Nobis elacriorem reddere volentes, eidem Molendinum cum omnibus et singulis illisq. attinentiis et pertinentiis, nullis penitus exceptis damvs, donamus et confirmamus quod eundem Vnblem Danielem ab usu et possesione hujusdi molendini non amovebimus; vitafuncto, si ipsius filius legitimus ad Presbyteratum praefatum idoneus repertus non fuerit, ex tunc ille, qui instituetur per nos ad hujusmodi Presbyteratum, Sumam ex taxatione aedificiorum per Commissarios Nros. facienda Successoribus ejusdem Danielis legitimis realiter persolvere teneatur, Daniel ejusque Successoros quotannis Censum in argento videlicet: duos florenos pro festoS. Martini dabit. In quorumfidem manupropria Subscriptas Sygillo Nro. muniri jussimus. Datum Kielcijs 20. Nov. A. 1682 [Mając na uwadze gorliwość Czcigodnego kapłana Daniela, powierzoną mu we wsi Izby, i chcąc uczynić go chętniejszym do zasługiwania się Kościołowi Bożemu oraz Nam, temuż Młyn wraz ze wszystkimi i poszczególnymi jego przynależnościami i prawami zależnymi, bez żadnego zgoła wyjątku dajemy, darujemy i zatwierdzamy, zapewniając, że tegoż Czcigodnego Daniela od używania i posiadania rzeczonego młyna nie odsuniemy; a po jego śmierci, gdyby jego prawowity syn do wyżej wspomnianego kapłaństwa nie okazał się zdatny, wówczas ten, kto zostanie przez nas ustanowiony na to kapłaństwo, sumę z oszacowania budynków, dokonanego przez Naszych Komisarzy, prawowitym sukcesorom rzeczonego Daniela będzie zobowiązany rzetelnie wypłacić. Daniel oraz jego następcy corocznie czynsz w srebrze, mianowicie: dwa floreny na święto św. Marcina oddawać będzie. Na czego dowód [pismo] ręką własną podpisane pieczęcią Naszą opatrzyć rozkazaliśmy. Dan w Kielcach 20 listopada roku Pańskiego 1682] Kontrakt między Janem Miedźwiedziem, i z drug’ej strony ojcem Danielem Izbiańskim Presbyterem IZBIAŃSKIM, iż tenże pomieniony Jan dał wodę puścić przez swój grunt, na młyn ojcu Danielowi Prezbyterowi Izbiańskiemu, gdyż za to dał ojciec Jzbiański siąg sukna białego, które wtenczas było po złotych 6, kopę owsa za złotych 12, aby na tem nie było żadnej turbacyi i zmianki. Przy ludziach wiarygodnych Jędrzej Niźnik z Tylicza, Jan Ciołka, Jan Duda. Jan Jastrzębski leśniczy jeneralny państwa Muszyńskiego. По пре-порученію польского бѣскупа Солтыка Краковского 1758 26. априля въ присутствіи Декана гр. кат. на реквизицію Szczawińskiego dziekana зъѣхали на люстрацію и верификацію всѣхъ правъ церкви въ Избахъ. Ksiądz dziekan powiedział że po swoim antecessorze [poprzedniku] księdzu Janie Ropskim przez najście zbójeckie, wszystkie dokumenta i życie odebrane zostały, co i ludzie pamiętni tego rabunku zeznają. Pokazał prezentę z 1732 12. Novembris [12 listopada] w której in pacifica possesione [w spokojnym posiadaniu] wszystkie grunta używał, na którym pomiarku 6 gbełów posiać może. Rola Niedźwiedziowska zawsze była jest w użyniu ks. parocha, na której dziś 10 gbełów owsa posiać można Gdy była Generalna rewizya gruntów klucza Muszyńskiego przez p. Olszewskiego i Zakrzewskiego komisarzów od IMC ks. biskupa Andrzeja Załuskiego wysłanych, wydany został dekret uwolnienia tych gruntów od powinności dworskich. Цѣла громада Избянска сваященнику ІОАННУ ЩАВНИСКОМУ znając klemencyę panów lustratorów od ks. Andrzeja Załuskiego biskup. krakowsk. delegowanych rolę uwolnioną od podatków i ciężarów we wsi Izbach najpodlejszą nazwaną Niedźwiedziowska, całą pustą potokami pozawożoną, zwysznej strony, pomienioną rolę puściliśmy czasy wiecznemi przewielebnemu ks. Janowi Szczawinskiemu dziekanowi Muszyńskiemu, Spiżkiemu; i potomkom jego naturalnym, który nam expensu [wydatku] łożonego o libertacyę [swobodę] starającym się, wrócił tynfów Nr. 179, długu cerkiewnego od dawnych dziedziców tej roli zaciągnionego, wrócił tynfów 23. I tym swojem expensem [nakładem kosztów] starał się J. X. W. bisk. Przemyskiego o licencyą burzenia starej Cerkwi, a stawienia i benedykowania [pobłogosławienia] nowej, i do expensów [kosztów] przy benedykcyi nas gromadę nie pociągał. Przeto czasy wiecznemi puszczamy tę rolę i z niej rękami własnemi podpisujemy się. Z tą jednak kondycyą [warunkiem], aby zaciągnionego mesznego od lat 25 plus minus na kop 35 i chleba rocznego plus minus 200 od nas nie wymagał. My grogromada wszystkie powinności oddawać obowiązu jemy się, tudzież pod tą kondycyą [warunkiem], aby inszemu któryby nie był z potomstwa jego, darować ani sprzedawęć i do gruntów poświętnych парохіялныхъ nie aplikował. Datum [Dan] w Izbach 6. kw. 1759 (Petryk wójt i sołtys izbiański), Danko Śniatkowski, (Fecko Bryliński, Michał Plaskon, Andrzej Andrejczuk, (Jacko Moskwa, Ilko Kosiński, Jan Pauk, Danko Maciejowski, Petro Wanowski. Wasyl Michaleczkow, Paweł Duda Jurko Cymbałowski, Jacko Solanka Именемъ громады подписали.

Hasło „Izby” z wydania polskiego z 1882 r.

Izby to wieś ruska, pow. grybowski, na granicy węgierskiej w Beskidach, nad rzeką Białą, tworzącą się tu z połączenia dwu potoków: Biliczny i Wisznianka, o 10 kil. od st. poczt. w Ujściu Ruskiem, o 20 kil. od Grybowa, przy drodze z Grybowa do Bardejowa. Rozległość 2344 morgów, w tym 832 mórg lasu i polan; położenie górzyste, gleba owsiana, domów 98, mieszkańców 643, parafia greckokatolicka w miejscu. Attyencja Muszyny, własność funduszu religijnego. Wysokość nadrzeczna Biały wynosi tu 570 m npm.

Źródło: Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, 1882 r., t. III, s. 331–332.

Opis zabytków we wsi Izby z 1900 r.

Wieś, oddal. połud. wsch. od Grybowa 21,05 kil. Parafia gr. kat. w miejscu. Dyecezya ruska przemyska. Łacinnicy należą do par. Tylicz. Cerkiew par. ś. Łukasza. Patron: Cesarz.

1682 Małachowski b. krak. pomnaża uposażenia prezbitera ruskiego w Izbach. (Schemat. ruski z r. 1879).

Budynek murowany z r. 1886. (Schematyzm ruski).

Dawniejszy opis notuje: Cerkiew drewniana bez wybitnego typu. Obrazy w ikonostasie niezłego malowania.

Kapliczka Opieki M. Boskiej cudownej, stanowiąca na planie cerkwi jedno ramię krzyża, ma wewnątrz malowanie klejowe, liche, przedstawiające Pułaskiego naturalnej wielkości – z boku widać obóz.

Dzwony trzy ładnego odlewu. Największy ma napis: »Johan Schneider in Caschau 1699«.

Średni, z napisem: »Georg Wierd Eperies 1631«. Mały z datą 1781.

Archiwum kościelne. Consignatio documentorum z r. 1799 twierdzi, że »erectio hujus ecclesiae ab antiquitate temporum existens«. Tamże wyliczenia cudów Matki Boskiej Izbiańskiej, a na str. 11 czytamy: »Hujus B. Mariae V. expertus est gratiam Illmus Dnus Casim. Pułaski marschalcus confoederationis Lomżinensis a. dom. 1771, dum de villa Izby egressus esset contra Moschos prope oppidum Pilzno, ibi undequaque circumdatus existens a Moschis, cum nullum evadendi modum haberet ad B. V. Mariam in ecclesia Izbensi existentem suspirium fecit« i natychmiast z rąk prawie moskiewskich cało wyszedł, co publicznie oświadczył. Tenże Pułaski »dum in sylvis Świątkoviensibus contra Moschos et Kazakos vigilias ageret, ad ortum solis correptus somno, vix paullulum obdormire coepit, miles moschoviticus repenter eam invasit et dispersa ejus militia vivum capere conabantur (sic) et fere in manibus habebants (sic) — lecz znów polecił się M. Boskiej i na szybkim koniu uciekać zaczął, a wpadłszy na pień zleciał z koniem »in foveam (s.) profundam« tak szczęśliwie, że z koniem wyszedł cały z rąk nieprzyjacielskich, za co fundacyę uczynił do M. Boskiej izbiańskiej. (Lepkowski, noty rękop[iśmienne] z r. 1851).

Źródło: S. Tomkowicz, Inwentaryzacja zabytków Galicji zachodniej: II. Powiat gorlicki, w: Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. 1, Kraków 1900, s. 119–120.

Fragment powyższego tekstu z przetłumaczonymi przez AI fragmentami łacińskimi:

Archiwum kościelne. Consignatio documentorum [Spis dokumentów] z r. 1799 twierdzi, że »erectio hujus ecclesiae ab antiquitate temporum existens« [„erygowanie tego kościoła datuje się od starodawnych czasów”]. Tamże wyliczenia cudów Matki Boskiej Izbiańskiej, a na str. 11 czytamy: »Hujus B. Mariae V. expertus est gratiam Illmus Dnus Casim. Pułaski marschalcus confoederationis Lomżinensis a. dom. 1771, dum de villa Izby egressus esset contra Moschos prope oppidum Pilzno, ibi undequaque circumdatus existens a Moschis, cum nullum evadendi modum haberet ad B. V. Mariam in ecclesia Izbensi existentem suspirium fecit« [„Łaski tejże Najświętszej Maryi Panny doświadczył Najjaśniejszy Pan Kazimierz Pułaski, marszałek konfederacji łomżyńskiej, roku Pańskiego 1771, gdy wyruszywszy ze wsi Izby przeciwko Moskalom w pobliżu miasteczka Pilzno, będąc tam ze wszystkich stron otoczony przez Moskali, jako że nie miał żadnego sposobu ucieczki, wzniosł westchnienie do Najświętszej Maryi Panny znajdującej się w kościele izbiańskim”] i natychmiast z rąk prawie moskiewskich cało wyszedł, co publicznie oświadczył. Tenże Pułaski »dum in sylvis Świątkoviensibus contra Moschos et Kazakos vigilias ageret, ad ortum solis correptus somno, vix paullulum obdormire coepit, miles moschoviticus repenter eam invasit et dispersa ejus militia vivum capere conabantur (sic) et fere in manibus habebants (sic) — [„gdy w lasach świątkowskich trzymał straż przeciwko Moskalom i Kozakom, o wschodzie słońca zmorzony snem zaledwie na chwilkę zaczął drzemać, żołnierz moskiewski nagle go napadł i po rozproszeniu jego wojska próbowano (sic) schwytać go żywcem i niemal mieli go już w rękach (sic)”] lecz znów polecił się M. Boskiej i na szybkim koniu uciekać zaczął, a wpadłszy na pień zleciał z koniem »in foveam (s.) profundam« [„w głęboki dół ”] tak szczęśliwie, że z koniem wyszedł cały z rąk nieprzyjacielskich, za co fundacyę uczynił do M. Boskiej izbiańskiej. (Lepkowski, noty rękop[iśmienne] z r. 1851).

Pamiątki po konfederatach w Izbach (wg Krystyny Pieradzkiej) z 1939 r:

Najwięcej stosunkowo jest ich w Izbach, wsi oddalonej 7–8 km. od Krynicy drogą najbliższą bardzo uciążliwą, bo górami idącą. Inna zaś droga jezdna, nader trudna przez Hańczową, Ropki, w razie niepogody zupełnie nie do przebycia. Z przeszłości Izb wiadomo tylko, że były za Rzeczpospolitej własnością „państwa muszyńskiego” biskupów krakowskich, lokowane w 1574 r. na mocy przywileju danego Hryćkowi przez biskupa Samuela Maciejowskiego. Po 1782 r. wydzierżawiona wraz z innymi dobrami hr. Skrzyńskiemu, potem attynencja Muszyny i własność funduszu religijnego za rządów austriackich. — Zachowało się parę przywilejów do tej wsi, przeważnie na uposażenie grecko-katolickiego probostwa. $¹¹$

Wybierzmy się jednak poza wieś, drogą ku granicy czechosłowackiej ku brzegowi lasu. Po pół godzinnym marszu oczom naszym przedstawi się bardzo ciekawie pod względem strategicznym położony okop konfederatów barskich pod lasem, górujący wysoko nad wsią Izby, z którego widać rozległe wzgórza, w dole zaś za Izbami wieś Banicę. Miejsce świetnie wybrane do ostrzeliwania okolicy i obrony, przyczym partyzanci mieli każdej chwili możność odwrotu do ciemnego, nieprzebytego boru na granicy węgierskiej (dziś okop jest jakie 300 m od granicy). Na wschód broni go wyniosła góra Lackowa lasem porosła. Formę miał ten okop okrągłą zwróconą ku wsi, spłaszczoną od strony lasu z resztkami jakby bastionów po rogach, następnie resztki okopu ledwie widoczne biegną wdół przez wzgórze wciąż trzymając się równolegle linii lasu. Od frontu mokra fosa, niegdyś podobno 5-metrowej szerokości, dziś jest zaledwie rowem pokrytym trawą i zamokłym. Wewnątrz okopu, który napewno był obmurowany, widnieją ślady jakby studni. Obwód ciągły okopu może wynosić 45—50 m, nie jest on więc duży. Niestety, przy przeprowadzanej obecnie komasacji, pole pobliskie otrzymał pewien gospodarz, który już przygotowuje zaoranie okopu ziemnego i splantowanie go pod uprawę roli. Patrząc na okop konfederatów, można przypuszczać, że przy tym położeniu strategicznym mogli się oni długo bronić i mieć bezpieczny odwrót. […]

W samej wsi Izby najokazalszym budynkiem, zwracającym uwagę każdego turysty jest stara cerkiew gr.-kat. murowana (rzadko spotykana na Łemkowszczyźnie). Mury jej już popękane, nikt jej nie konserwuje, a szkoda. Ma bowiem ciekawą konstrukcję, i dawny dach gontem kryty, przy wejściu na cmentarz bramkę również gontem pokrytą. Wnętrze ogołocone zupełnie ze sprzętów zabranych (wraz z dzwonami) przez ludność w chwili przejścia na prawosławie obu wsi (Izb i Bielicznej). Z rabunku nie się prawie nie ostało. Lecz i tak pozostał ładny, barokowy ikonostas, a przede wszystkim w prawej nawie obraz wotywny, zaopatrzony napisami ruskimi, najwidoczniej domalowanymi później. Na nim dwie postacie w polskich strojach (rycerz w zbroi i czerwonym płaszczu i dama w koronie i sukni dworskiej). Nie jest to jednak obraz, który dawniej istniał w tej cerkwi. Wedle starych notat Łepkowskiego z 1851 r., kapliczka Matki Bożej Izbiańskiej (stanowiąca na planie cerkwi jedno ramię krzyża) miała wewnątrz malowanie klejowe przedstawiające Kazimierza Pułaskiego na tle obozu konfederatów, modlącego się do Matki Bożej. Ze wzruszeniem czytać można protokół łaciński pisany ręką proboszcza izbiańskiego w 1799 r. o cudownym ocaleniu Pułaskiego. «Kazimierz Pułaski, marszałek konfederacji…, gdy z Izb wyszedł przeciw Moskalom, w pobliżu Pilzna otoczony zewsząd przez Moskwę, gdy nie miał żadnego wyjścia, westchnął do M. Bożej i natychmiast… z rąk moskiewskich cało wyszedł». Drugim razem, gdy pilnował pozycji w lasach koło Świątkowej, już miał wpaść w ręce żołnierza moskiewskiego, gdy znów, poleciwszy się Matce Bożej, cało wyszedł z opresji. Za co miał uczynić pobożną fundację dla Matki Bożej w Izbach. Życzliwiej był dla konfederatów usposobiony izbiański proboszcz z 1799 r., niż jego następcy, za czasów których — obraz zniknął, a cerkiew do 3 m wysokości wybielono. Dziś trudno ją nawet zwiedzić, gdyż klucz ma proboszcz gr.-kat. w Banicy i niechętnie turystom cerkiew pokazuje. Jest w starej, izbiańskiej cerkwi polski egzemplarz Kazań Skargi na niedziele, do kazań używany. Słowa polskiego kaznodziei rozbrzmiewały niegdyś z ambony cerkwi izbiańskiej.

Źródło: K. Pieradzka, Na szlakach Łemkowszczyzny,  Kraków 1939, s. 48–50

HISTORIA
[w opracowaniu]

DZIEDZICTWO UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ

CERKIEW
Świątynia murowana pod wezwaniem św. Ewangelisty Łukasza, zbudowana w 1888 r. Fotografie z czerwca 2010 r.

Fotografie z lipca 2015 r.

Fotografie z 21 lipca 2025 r.

CERKWISKO
Miejsce po drewnianej czasowni prawosławnej, ok. 100 metrów na południe od obecnej cerkwi, zniszczonej pod koniec lat 40. lub w latach 50. XX w. Fotografie z czerwca 2010 r.
[galeria do uzupełnienia]

KAPLICZKI

KRZYŻ przydrożny

CMENTARZ I
Cmentarz stary, po przeciwnej stronie potoku, nad którym stoi cerkiew. 

CMENTARZ II

Cmentarz nowy, na zboczu góry za drogą od wschodu, dokładnie na przeciw cerkwi.

Upamiętnienie izbian na nowym cmentarzu

SZUBIENICZNY WIERCH
Szubieniczny Wierch (ukr. Шибеничний Верх) – wzgórze nad Izbami, gdzie wojska konfederackie ok. 1769 r. wieszały grekokatolików za przypisywane im przewinienia (przeważnie zapewne za opór wobec rabunków). Wzgórze to, niegdyś odsłonięte, obecnie jest zarośnięte lasem, nie wyróżnia się na tle drzew, nie prowadzi do niego żadna droga. Skany z fotografii w kwartalniku „Watra” ukazują wykonanie upamiętnienia przez Zjednoczenie Łemków w 2011 r. Pozostałe rejestrują jego stan na 21 lipca 2025 r. oraz dzisiejszy widok z Szubienicznego Wierchu na Izby oraz z Izb na Szubieniczny Wierch.