ЖДИНЯ (pol. Zdynia) – wieś ukraińska w powiecie gorlickim. W 1939 r. zamieszkiwało ją 730 osób, spośród których 650 było Ukraińcami, 40 Polakami (straż graniczna) i 40 Żydami [Kubijowycz, 25].

HISTORIA
Dnia 19 czerwca 1947 r. żołnierze Wojska Polskiego deportowali ze wsi 562 osób narodowości ukraińskiej; we wsi pozostało 7 Polaków i 23 osób określonych w oficjalnych statystykach jako Ukraińcy lub członkowie rodzin mieszanych [Akcja “Wisła” 2013, 1031].

DOKUMENTY

1948 październik 25, Brzoza – Pismo Semana Padły do prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z prośbą o pozwolenie na powrót do Żdyni

Prośba ob. polskiego Padły Szymona o powrót na swoją własną ziemię z zachodnich odzyskanych ziem

Urodziłem się: gromada Żdynia, gmina Gładyszów pow. Gorlice, woj. Rzeszów. Zawsze żyłem w zgodzie z rządem polskim i wraz wspólnie pracowałem. Przy wojsku służyłem przy 2. pułku Strzelców Podhalańskim w Sanoku. A teraz jestem tak samo za rządem polsko-demokratycznym i chcę wraz wspólnie pracować.

Dotychczas karany jeszcze nie byłem. Proszę moją prośbę przyjąć i żądania mego dla mnie udzielić od rządu polsko-demokratycznego.

Wraz z moimi wszystkimi meblami i rzeczami. [Na] rzeczy składają [się]: 2 krowy, 1 koń, 1 wóz, maszyna do szycia, 3 skrzynie, 3 kufry, 2 łóżka, zboże i kartofle.

Opis żywego i martwego inwentarza, który posiadam i jest moją własnością: 1 koń, 1 krowa, 2 jałówki, 4 starsze świnie, 3 małe [świnie], 6 kur, 1 kaczka.

Sprzęt rolniczy: 2 pługi, 2 brony, 1 radło, 1 sprążynownia [?],1 młocarnia, 1 sieczkarnia, 1 stolarski warsztat i dynamo, 1 wóz, 2 rowery, 1 szafa kuchenna, 2 szafy do ubrania, 4 łóżka i łóżeczka, 4 krzesła i jedna kanapa, pościel […]. Zboża: żyta 10 cetnarów, owsa 10 cetnarów, jęczmienia 9 cetnarów, kartofli 120 cetnarów. […] Poduszki, pierzyny i wszystka odzież, jaką posiadam.

Rodzina składająca się z pięciu osób. Nazwisko i imię, data urodzenia: Padła Szymon – 15.II.1895 r., żona Padła Ewa – 13.IV.1905 r., córka Padła Helena – 1.VI.1935 r., syn Padła Paweł – 23.VII.1939 r., i brat żony Głuszko Mikołaj – 26.IV.1903 r. Głuszko Mikołaj jest głuchy […]. Na tym własny ręczny podpis składam.

Padła Szymon

1948 listopad 5, Warszawa – Pismo kancelarii prezydenta RP do  MBP odnośnie zezwolenia dla Semena Padły na powrót do Żdyni

Kancelaria Cywilna Prezydenta RP przesyła drugostronne podanie Szymona Padły z dnia 25.X.1948 r. w sprawie zezwolenia na powrót do poprzedniego miejsca zamieszkania – według właściwości.

p.o. Naczelnik Wydziału Ogólnego

Stefan Walczak

1948 grudzień 20, Warszawa – Pismo dyrektora Departamentu III MBP w Warszawie do naczelnika Wydziału III WUBP w Rzeszowie z prośbą o zaopiniowanie podania  Semana Padły o powrót do Żdyni

W załączeniu przesyłam podanie ob. Padły Szymona, wysiedlonego we wsi Żdynia, gm. Gładyszów, pow. Gorlice. Proszę o nadesłanie charakterystyki w/w i o wyrażenie stanowiska w sprawie ewentualnego powrót petenta na dawne miejsce zamieszkania. […]

Dyrektor Departamentu III

/-/ Tataj ppłk.

1949 styczeń 29, Gorlice – Pismo szefa PUBP w Gorlicach do kierownika Sekcji I Wydziału III WUBP w Rzeszowie z informacjami o Semanie Padle

            W odpowiedzi na pismo wasze z dnia 5 I 1949 r. […] dotyczące Szymona Padły poprzednio zamieszkałego we wsi Żdynia gm. Gładyszów pow. Gorlice i Hyry Piotra poprzednio zamieszkałego we wsi Żdynia gm. Gładyszów pow. Gorlice po przeprowadzonym wywiadzie przez tut. Urząd ustalono: Padła Szymon do 1939 r. zajmował się gospodarstwem rolnym, do żadnej partii nie należał, jak też do organizacji nielegalnych. W czasie okupacji był przychylnie ustosunkowany do Polaków, natomiast wrogo do okupanta. Po wyzwoleniu Polski nadal pracował na roli i w czasie akcji „W” w 1947 r. został wysiedlony.

            Również Hyra Piotr do 1939 r. pracował na gospodarstwie, jak też prowadził mały wyszynk. Po przyjściu Niemców wyszynk został zlikwidowany przez okupanta i jako inwalida zajmował się gospodarstwem. Do Niemców był wrogo ustosunkowany, do orga niwacji podziemnych nie należał. Po wyzwoleniu nadal pracował na gospodarstwie. W czasie akcji „W” został wysiedlony.

            Zarazem nadmieniamy, że tut. Urząd do chwili obecnej nie posiada żadnych kompromitujących materiałów na wyżej wymienionych, jak też nie ma zastrzeżeń co do powrotu na teren naszego powiatu. W/w/ gospodarki są wolne, nie zajęte przez nikogo.

                                                                                              Kier. PUBP w Gorlicach

Kruszyna J. por.

1949 luty 16, Rzeszów – Odpowiedź Departamentu III WUBP w Rzeszowie dla Departamentu III MBP w Warszawie odnośnie zaopiniowania prośby Semana Padły o powrót do Żdyni

W związku z pismem tutejszym Nr. III-1205/48 i 1214/48 z dnia 30.IX. 1948 r. w sprawie prośby o powrót do wsi Zdynia pow. Gorlice ob. Hyry Piotra i Padły Szymona powiadamiamy, że nie stawiamy żadnych przeszkód odnośnie powrotu w/w na poprzednie miejsca zamieszkania.

Wg opinii PUBP Gorlice w/w tak przed 19 39 r., jak i w czasie okupacji, zachowywali się lojalnie, nie należąc do żadnych organizacji. Gospodarki w/w są wolne. O ich zachowaniu się traktuje dołączone pismo z PUBP Gorlice. […]

Naczelnik Wydziału III                                            Z-ca Szefa WUBP w Rzeszowie

WUBPW w Rzeszowie                                             Gajda

[nieczytelny podpis odręczny]

AIPN BU 0296/19/4, k. 23–28.

TEKSTY
Żdynia z przysiółkiem Ług, wieś nad potokiem Konieczna (praw. dopł. Ropy), pow. gorlicki, parafia rz.‐kat. w Sękowej, poczta w Koniecznej. Posiada szkołę jednoklasową, 686 mieszkańców. W XVI w istniała tu cerkiew parafialna. Według regestru poborowego pow. bieckiego z 1581 r. wieś Zdynia miała 1 zagrodę bez roli, 10 dworzyszcz wołoskich, 1 popa ruskiego z cerkwią, 1 łan sołtysi (Paw., Małop., 125)[SGKP t. XIV, s. 551 – podał S. Gal].

Żdynia – powiat gorlicki, posiada kościół parafialny greckokatolicki i szkołę,
leży śród gór, na wzn. 490 mt., przy gościńcu z Gorlic (23 km.) do Zborowa (Zborów) na Węgrzech. Na wschód szczyt Kamienny Werch ma 696 mt. i Jasionka 705 mt. Dolinę wsi przepływa potok Konieczna, uchodzący do Ropy z praw. brzegu. Żdynia ma 108 dymów i 686 meszkańców (322 męż., 364 kob.), 653 gr.‐kat. a 33 izraelitów. Cerkiew paraf. jest drewniana a na cmentarzu znajduje się murowana kaplica. Osada składa się z chat wiejskich wzdłuż gościńca rozrzuconych. Mieszkańcy trudnią, się uprawa płonnej roli i drobnym handlem. Posiadłość tabularna (Marii Sokołowskiej) ma 845 mr. lasu; posiadłość mniejsza 1338 morgów roli, 388 mr. łąk, 233 mr. past. i 214 mr. lasu. Uposażenie parafii składa się z 117 mr. gruntu, 16 sagów drzewa opałowego, dodatku 207 złr. [SGKP, t. XIV, s. 750 – podał S. Gal].

ZABYTKI UKRAIŃSKIEJ KULTURY MATERIALNEJ
Wyniki monitoringu z lata 2012 r. 

CERKIEW
Cerkiew pod wezwaniem Opieki Najświętszej Marii Panny, z 1786 lub 1795 r.
[galeria tymczasowa]

Dokumentacja fotograficzna ukraińskich zabytków wsi ZDYNIA na Łemkowszczyźnie została wykonana latem 2012 r. w ramach projektu “Dokumentowanie Łemkowszczyzny” finansowanego przez Zjednoczenie Łemków Kanady.
Фотографічна документація українскьих архітектурних памяток села ЖДИНЯ на Лемківщині здійснено улітку 2012 р. у рамках проєкту “Документування Лемківщини”, що фінансується Обєднанням лемків Канади.